Przezczaszkowa stymulacja magnetyczna (TMS) to metoda leczenia, w której pole magnetyczne z cewki przyłożonej do głowy indukuje prąd w korze mózgu. W depresji stosuje się ją m.in. u osób z depresją lekooporną, czyli bez poprawy po co najmniej dwóch różnych lekach przeciwdepresyjnych w obecnym epizodzie.
W tej grupie stosuje się też elektrowstrząsy oraz, poza wskazaniami rejestracyjnymi, leczenie depresji lekoopornej ketaminą w placówce medycznej.
Jak działa przezczaszkowa stymulacja magnetyczna?
TMS wykorzystuje indukcję elektromagnetyczną (prawo Faradaya). Pole magnetyczne z cewki przechodzi przez czaszkę i indukuje w korze mózgu przepływ prądu, który depolaryzuje, czyli pobudza neurony. Zabieg nie wymaga znieczulenia i odbywa się ambulatoryjnie, według brytyjskiego instytutu NICE.
- Cewka i pole magnetyczne: cewkę elektromagnetyczną, np. w kształcie cyfry osiem, przykłada się do skóry głowy.
- Miejsce stymulacji: w depresji najczęściej lewa grzbietowo-boczna kora przedczołowa, czyli obszar w przedniej części mózgu. NICE opisuje też stymulację prawej strony albo obu.
- Przebieg leczenia: według stanowiska Polskiego Towarzystwa Psychiatrycznego (PTP) z 2022 roku tradycyjnie 20 do 30 sesji, po jednej w kolejne dni robocze, zwykle przez 4 do 6 tygodni.
Rodzaje TMS i leczenie depresji
Rozporządzenie Ministra Zdrowia z 12 sierpnia 2025 roku wskazuje w świadczeniu NFZ dwa protokoły. Są to powtarzalna stymulacja wysokiej częstotliwości (HF-rTMS) i przerywana stymulacja theta-burst (iTBS), która skraca sesję.
| Element | rTMS wysokiej częstotliwości | Theta-burst (iTBS) |
|---|---|---|
| Czas pojedynczej sesji | 19–37,5 minuty | około 3 minut |
| Liczba sesji w świadczeniu NFZ | do 20 | do 20 |
| Ocena AOTMiT (2022) | częstsza remisja (ustąpienie objawów) niż po zabiegu pozorowanym | dane niewystarczające |
Co mówią wytyczne: NICE (wytyczne IPG542 z 2015 roku) uznaje dowody na krótkoterminową skuteczność rTMS w depresji za wystarczające, ale odpowiedź na leczenie jest zmienna. Kanadyjskie wytyczne CANMAT z 2016 roku zalecają rTMS jako jedną z podstawowych opcji (pierwszego rzutu) u dorosłych z dużą depresją po niepowodzeniu co najmniej jednego leku przeciwdepresyjnego.
Rada Przejrzystości Agencji Oceny Technologii Medycznych i Taryfikacji (AOTMiT, stanowisko 106/2022) przeanalizowała badania z randomizacją u osób z depresją lekooporną. Opisała istotną statystycznie przewagę rTMS nad stymulacją pozorowaną, czyli zabiegiem tylko imitującym stymulację. Chodziło o remisję, czyli ustąpienie objawów, po 6 tygodniach. Brakowało danych dla osób z umiarkowaną depresją. Rada uznała za zasadne finansowanie TMS u osób z ciężką depresją lekooporną.
NFZ (stan na październik 2026): od września 2025 roku TMS jest świadczeniem gwarantowanym, czyli finansowanym przez NFZ, w ambulatoryjnej opiece psychiatrycznej. Obejmuje dorosłych z umiarkowaną lub ciężką depresją bez objawów psychotycznych i z potwierdzoną lekoopornością. Cykl można powtórzyć nie wcześniej niż 6 miesięcy po zakończeniu poprzedniego. Kwalifikacja obejmuje opinię neurologa o braku przeciwwskazań. Jeśli leki nie pomogły, porozmawiaj z psychiatrą o tej i innych metodach.
Przeciwwskazania i ograniczenia
TMS ma przeciwwskazania opisane w stanowisku PTP. Przeciwwskazanie względne oznacza, że lekarz indywidualnie ocenia ryzyko i korzyść.
- Elektroniczne urządzenia medyczne bliżej niż 10 cm od cewki: przeciwwskazanie bezwzględne.
- Metal w obrębie głowy, poza materiałami dentystycznymi: przeciwwskazanie względne. Przy elementach metalowych w mózgu zabiegu z reguły się nie wykonuje.
- Padaczka w wywiadzie: przeciwwskazanie względne.
- Ciąża: przeciwwskazanie względne.
Dla kogo to nie jest i jakie są ograniczenia: TMS nie wykonuje się u osób z elektronicznym urządzeniem medycznym blisko cewki. Częste działania niepożądane to ból głowy i dyskomfort skóry głowy. W przeglądzie 40 badań z randomizacją u osób z depresją, opisanym przez NICE, ból głowy wystąpił u 10% osób po rTMS wysokiej częstotliwości i u 3% po stymulacji pozorowanej. Dyskomfort skóry głowy dotyczył 9% wobec 2%. Napad drgawkowy jest rzadki: według PTP zdarza się rzadziej niż raz na 1000 sesji u osób z czynnikami ryzyka, a bez nich znacznie rzadziej. TMS nie pomaga każdemu, a objawy psychotyczne wiązały się z gorszą skutecznością. O kwalifikacji decyduje lekarz psychiatra, a w NFZ potrzebna jest też opinia neurologa. TMS nie zastępuje pilnej pomocy ani leczenia szpitalnego w kryzysie.
Potrzebujesz pomocy teraz?
- 112 – gdy zagrożone jest życie lub zdrowie.
- 800 70 2222 – Centrum Wsparcia dla Osób Dorosłych w Kryzysie Psychicznym, bezpłatnie, całą dobę.
- 116 123 – Kryzysowy Telefon Zaufania dla osób dorosłych.
- 116 111 – Telefon Zaufania dla Dzieci i Młodzieży, bezpłatnie, całą dobę.
Więcej numerów i wskazówek znajdziesz na stronie pomoc w kryzysie psychicznym. Depresja jest leczalna, a po pomoc warto sięgnąć od razu.
Jak możemy pomóc
Ketamin Clinic nie wykonuje przezczaszkowej stymulacji magnetycznej, a prowadzi wlewy dożylne ketaminy w depresji lekoopornej, stosowane poza wskazaniami rejestracyjnymi na decyzję i odpowiedzialność lekarza. Wlew odbywa się wyłącznie na miejscu, po konsultacji kwalifikacyjnej u psychiatry, pod nadzorem lekarza anestezjologa i z monitorowaniem parametrów życiowych, a zasadą kliniki są 24 godziny bez prowadzenia pojazdów po wlewie i powrót do domu z osobą towarzyszącą. Jeśli psychiatra odradza tę terapię, i tak otrzymujesz zalecenia oraz informację o innych ścieżkach leczenia. Pytania możesz zadać przez stronę kontaktu z kliniką.
Artykuł ma charakter informacyjny i nie zastępuje konsultacji psychiatrycznej. Nie zmieniaj leczenia bez decyzji lekarza prowadzącego.
Autor: Zespół medyczny Ketamin Clinic. Weryfikacja merytoryczna: Zespół medyczny Ketamin Clinic. Data aktualizacji: 22 października 2026.
Źródła: NICE IPG542: rTMS w depresji (2015) · Stanowisko Sekcji Biologicznej PTP (Psychiatria Polska 2022) · Rozporządzenie MZ, Dz.U. 2025 poz. 1212 · Stanowisko Rady Przejrzystości AOTMiT nr 106/2022 · Wytyczne CANMAT 2016 (PubMed)